فروپاشی سازوکار مهار داعش در سوریه

سرویس جهان- بر اساس گزارش نشریه وار آن د راک، فروپاشی سازوکار مهار داعش در شمال‌شرق سوریه، در پی حمله دولت انتقالی به نیروهای دموکراتیک سوریه و خروج تدریجی آمریکا، این گروه را در موقعیتی قرار داده که بتواند بار دیگر شبکه‌های خود را بازسازی کرده و به‌عنوان یک شورش پراکنده اما خطرناک به صحنه بازگردد.

به گزارش کردپرس،  نشریه وار آن در راک، در گزارشی تصویری از فروپاشی تدریجی سازوکار مهار داعش در سوریه ارائه می‌دهد؛ روندی که هم‌زمان با تحولات سیاسی-نظامی اخیر و تغییر رویکرد ایالات متحده تشدید شده است.
در پی لغو تحریم‌های «قانون سزار»، دولت انتقالی سوریه به رهبری احمد الشرع عملیات نظامی گسترده‌ای علیه نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) آغاز کرد. این حمله، به‌سرعت به فروپاشی خطوط دفاعی SDF، جدایی برخی قبایل عرب و از دست رفتن بخش عمده‌ای از مناطق تحت کنترل این نیروها در شمال‌شرق سوریه انجامید. پیامد مستقیم این تحولات، ایجاد خلأهای امنیتی گسترده و تضعیف شبکه‌های اطلاعاتی‌ای بود که پیش‌تر نقش کلیدی در مهار داعش ایفا می‌کردند.
یکی از مهم‌ترین پیامدهای این وضعیت، فروپاشی نظام بازداشت و نگهداری وابستگان داعش بود. اردوگاه الهول که حدود ۲۴ هزار نفر از اعضای خانواده‌های داعش را در خود جای داده بود، عملاً از کنترل خارج شد و به‌دنبال آن هزاران نفر از این افراد گریختند. برآوردهای اطلاعاتی آمریکا نشان می‌دهد که بین ۱۵ تا ۲۰ هزار نفر از افراد مرتبط با داعش اکنون در سطح سوریه پراکنده شده‌اند. این تحول، خطر بازسازی شبکه‌های پنهان این گروه را به‌طور جدی افزایش داده است.
در سطح راهبردی، ایالات متحده در حال تغییر سیاست خود به سمت اتکا بر دولت مرکزی دمشق است. واشنگتن با واگذاری پایگاه التنف و برنامه‌ریزی برای خروج کامل نیروهای خود، تلاش دارد مسئولیت مقابله با داعش را به دولت سوریه منتقل کند. این در حالی است که ساختارهای امنیتی و نهادی سوریه هنوز در مرحله‌ای شکننده قرار دارند و توانایی لازم برای مدیریت تهدیدی مانند داعش را ندارند.
در شمال‌شرق سوریه، به‌رغم توافق آتش‌بس و طرح ادغام تدریجی SDF در ساختار دولت، اختلافات جدی بر سر مسائل کلیدی همچون سلاح‌های سنگین، ترکیب نیروها و کنترل منابع ادامه دارد. این شکاف‌ها، همراه با بی‌اعتمادی میان دمشق و بازیگران محلی، خطر بازگشت درگیری‌ها و حتی شکل‌گیری یک شورش کردی جدید را افزایش می‌دهد.
در مناطق عرب‌نشین مانند رقه و دیرالزور نیز وضعیت شکننده است. هرچند برخی قبایل به دولت مرکزی نزدیک شده‌اند، اما این همگرایی بیشتر جنبه تاکتیکی دارد و با بی‌اعتمادی عمیق همراه است. سیاست‌های اقتصادی دولت، از جمله کنترل کامل منابع نفتی و افزایش شدید تعرفه‌های برق، نارضایتی‌های محلی را تشدید کرده و زمینه‌های جذب نیرو توسط داعش را تقویت می‌کند.
در چنین شرایطی، داعش نشانه‌هایی از احیای فعالیت‌های خود بروز داده است. این گروه با بهره‌گیری از شکاف‌های امنیتی، مسیرهای قاچاق و نارضایتی‌های اجتماعی، در حال بازسازی شبکه‌های خود است و حملاتی را در مناطق مختلف، به‌ویژه در شرق فرات، آغاز کرده است.
از سوی دیگر، ساختار امنیتی جدید سوریه نیز با چالش‌های جدی مواجه است. حضور نیروهای اسلام‌گرای تندرو در این ساختار، نبود نظارت مؤثر و گزارش‌هایی از خشونت‌های فرقه‌ای، نگرانی‌ها درباره نفوذ یا همدلی برخی عناصر با داعش را افزایش داده است. مواردی از حملات داخلی توسط نیروهای همسو با دولت، این نگرانی را تقویت کرده که دستگاه امنیتی سوریه هنوز از انسجام و قابلیت اعتماد کافی برخوردار نیست.
در مجموع، گزارش نتیجه می‌گیرد که داعش احتمالاً دیگر به‌دنبال احیای خلافت سرزمینی نخواهد بود، بلکه به‌سمت یک شورش پراکنده و شبکه‌ای حرکت می‌کند؛ الگویی مبتنی بر سلول‌های متحرک، عملیات چریکی و حملات تروریستی. این روند در شرایطی شکل می‌گیرد که محیط منطقه‌ای نیز بی‌ثبات است و تنش‌های گسترده‌تر در خاورمیانه می‌تواند به‌عنوان عامل تشدیدکننده عمل کند.
این نشریه در پایان، تأکید می‌کند که مهار پایدار داعش بدون ثبات سیاسی در سوریه ممکن نیست. این امر مستلزم فشار مستمر بر دمشق برای حرکت به‌سوی حکمرانی فراگیر، کاهش تنش‌های فرقه‌ای و ایجاد نوعی تمرکززدایی در ساختار قدرت است. در غیر این صورت، یا سوریه به سمت فروپاشی و گسترش فضای عملیاتی داعش پیش خواهد رفت، یا به یک نظم اقتدارگرای انحصاری تبدیل خواهد شد که خود زمینه‌ساز رادیکالیزه‌شدن بیشتر خواهد بود.

کد مطلب 2794246

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha